Historische Kring Gente

Excursie naar Van ’t Lindehoutmuseum

 

 

 

Excursie naar Van ’t Lindehoutmuseum


Kinderdorp Neerbosch is een begrip in Nijmegen en omgeving en toch ook weer niet. Pas bij een bezoek merk je hoe weinig je er eigenlijk van wist. De excursie van de kring op een zonovergoten zondag in april was wat dat betreft een eyeopener.
In het Van ’t Lindenhoutmuseum, de voormalige kapel van het weeshuis, is veel te zien en bij een rondleiding ook te horen over het leven van de kinderen op dit terrein.
In totaal 20.000 kinderen hebben hier in de loop van de tijd een onderdak gekregen, in het begin wezen en later voornamelijk voogdijkinderen, d.w.z. kinderen waarvan de ouders uit de ouderlijke macht ontzet waren. Van ’t Lindehout, een bijbelverkoper, was met zijn vrouw de stichter van een weeshuis voor kinderen in een voormalig bierhuis aan de Lange Brouwerstraat in Nijmegen.

agenda01Al gauw bleek dat te klein en in 1865 vond hij overal geldschieters en kreeg hij een groot terrein buiten de stad Nijmegen toegewezen, waarop veel gebouwen verrezen, zoals slaapzalen, een boerderij, een ziekenhuis, een bakkerij, drukkerij etc. Later zelfs met sportvelden en een zwembad.
De kinderen die anders dak- en thuisloos zouden zijn geweest, kregen hier kleding, voeding en onderwijs. Op foto’s is te zien dat alle kinderen hun eigen identiteit behielden zonder uniform, met eigen kleding.

Het terrein was open; ze waren vrij om te gaan, hoewel ze eigenlijk geen keuze hadden. Van hun familie moesten ze het niet hebben, tenzij ze op een leeftijd waren gekomen dat ze geld konden verdienen, dus nee. Ze kregen een vak te leren zodat ze zich als volwassenen zelf konden redden, zij het als dienstbode of naaister, zij het als drukker, schilder of timmerman.

Op het terrein werd veel voedsel verbouwd, dus was er nooit sprake van voedselgebrek, zelfs niet in de oorlog. Nu was het ook geen paradijs, want kinderen uit één gezin werden gescheiden; de jongens van de meisjes en de jonge van oudere kinderen en in aparte gebouwen ondergebracht.

Ze konden elkaar op het terrein wel zien, maar het grootste deel van de dag brachten ze met leeftijdgenoten door en werden die bijna familie. Verder was ook daar sprake van een streng regiem, met bijwonen van de dienst, bijbelvoorlezingen en er werd onderling geplaagd en gepest en er was zelfs misbruik.
Het aantal kinderen, zo’n 1.000 werd daarom ter lieverlee teruggebracht tot 500 om misstanden te voorkomen. Omstreeks 1970 kregen kinderen eigen, weliswaar kleine kamers in de ronde gebouwen. In latere jaren werd weer van twee kamers één gemaakt. Het kinderdorp heeft altijd een sterke band met het koningshuis gehad en daarvan bezoek en giften ontvangen. Enkele koningslindes herinneren daaraan.
Decennia terug verkeerde het kinderdorp in zwaar financieel weer en werd het terrein verkocht. Het had een zorgbestemming en daarna hebben verschillende instellingen in de zorgwereld een plekje op het terrein gekregen zoals het dr. Leo Kannerhuis, dat in de gele gebouwen op het terrein is het gevestigd, dat autistische en andere kinderen met een rugzakje behandelt. Er zijn intussen een aantal nieuwe particuliere woningen gebouwd en andere historische woningen, zoals de bakkerij en het dorpshuis, zijn woonhuis geworden. Een hoekje van het terrein is nog steeds kerkhof.agenda02
Er schijnen in de tijd 450 weeskinderen begraven te zijn, waarvan nog enkele grafstenen resten, en de stichters Van ’t Lindenhout en vrouw liggen daar prominent, naast graven van personeelsleden. Er was een nieuw slot op de poort dat de toegang tot het kerkhof moet belemmeren, maar dat vormde voor ons en anderen voor ons geen probleem, omdat er een spijl in het hek ontbrak.


Na de wandeling was nog maar kort de tijd voor de tijdelijke tentoonstelling in de kelder onder het museum, De Oorlog door Kinderogen, ervaringen van kinderen van Westerbork en Neerbosch. Op de lange eettafels staan etensbordjes, die als ze opgelicht worden daaronder het vaak schrijnende verhaal van een individueel kind uit Westerbork vertellen of hoe anders een kind uit Neerbosch de oorlog beleefde.
Dat vraagt om nog een bezoek.

 

 

Tekst en foto's Yvonne de Boer

  • DSC02180_1
  • DSC02184_1
  • DSC02185_1
  • DSC02188_1
  • DSC02189_1
  • DSC02191_1
  • DSC02194_1
  • DSC02199_1
  • DSC02201_1
  • DSC02202_1
  • DSC02203_1
  • DSC02204_1
  • DSC02205_1
  • DSC02206_1
  • DSC02210_1
Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn